Tag: Wawel

Wielkie rody zwykle mecenasami sztuki były i kolekcje sztuki przy okazji tego mecenatu się tworzyły. Tak to działa. Lanckorońscy mieli podobnie. Na Wawelu – niektóre obrazy z ich wiedeńskiej kolekcji obejrzeć można (dzięki darowi Karoliny Lanckorońskiej) na stałe. To głównie malarstwo sakralne, prezentowane w szkarłatnym wnętrzu Jordanki. Na osobnej ekspozycji aktualnie inne trzy płótna wyłaniają się z mroku… „Święty Jerzy i smok” Uccella, „Portret kobiety” Bruyna Starszego oraz „Towarzystwo w parku” Graata. Te trzy należały do kolekcji Lanckorońskiego ale obecnie, sprzedane przez spadkobierców znalazły się w trzech różnych muzeach świata. Na okoliczność 20-lecia śmierci Karoliny Lanckorońskiej wypożyczone – można na Wawelu zobaczyć.

Swoją drogą – tak sobie myślę – otaczanie się przedmiotami pięknymi jest naturalnym odruchem każdego człowieka. Niezależnie od tego czy tworzy się kolekcje największych mistrzów sztuki jacy po ziemi łazili, czy też pije się poranną kawę w – po prostu – ładnym kubku… Warto pięknem się otaczać, piękna szukać i umieć go dostrzegać…

Przygalopował do Krakowa prosto z Warszawy. Wczoraj wernisaż a od dzisiaj (18 sierpnia 2022) przez dwa miesiące na Wawelu „Królewski Rembrandt na Wawelu. Jeździec polski ze zbiorów The Frick Collection w Nowym Jorku”. Wyjątkowe to płótno. Rembrandt takich tematów w sumie unikał (portretów konnych namalował… – chyba dwa) – a tu taki tajemniczy dla dzisiejszych badaczy, jeździec. Ongiś obraz był prezentem od Ogińskiego dla króla Stanisława Augusta by ozdobić pałac w Łazienkach. Po abdykacji i różnych zakrętach historii Jeździec znalazł się w pałacu w Dzikowie u Tarnowskich, a jeszcze potem Tarnowscy niestety sprzedali obraz i ostatecznie podziwiać go można na stałe w Nowym Jorku. Bywa…

A pokaz Wawelski obrazu? W ciekawie zaaranżowanej Sali, gdzie formy przestrzenne i światło pracuje pięknie nad tym by wzrok widza skupił się na dziele… By to dzieło odkryć miał szansę… By się zaskoczył jego obecnością i pochylił nad maestrią sztuki. Fantastycznie pomyślana ekspozycja!

Czy na Wawelu opowiedziano już wszystko? Nieeee 😊 Wawel niezmiennie i cały czas zaskakuje (właściwie to zespół pracowników pod „wodzą” prof. Andrzeja Betleja – kombinują i myślą jakby tu odwiedzających Wawel zaskoczyć 😊 ) Tym razem też się udało! Nowa wystawa stała. Między XVIII – wiecznymi obronnymi murami zewnętrznymi i wewnętrznymi zamku powstała ekspozycja architektoniczno – archeologiczna „Międzymurze”. Bo tam prowadzono od lat badania archeologiczne, które zaskutkowały odkryciami datowanymi tak od  z XI – do XIX wieku.

Kolejne grupy zwiedzających wchodzą o wyznaczonych godzina. I światło oraz głos lektora prowadzą po wystawie odsłaniając ukryte w mroku artefakty, makiety, wizualizacje… Po to by opowiedzieć o obronności Wawelu – od drewniano-ziemnych wałów począwszy. Przy okazji też drobiazgi „wygrzebane” w trakcie prac archeologicznych w tym miejscu. Ot ktoś kilkaset lat temu wyrzucił kawałek kafla z rozebranego pieca i… się znalazło na wykopaliskach. A później przechodzi się do kolejnej części wystawy, gdzie jak w matrix przenosimy się do czasów których aparat naukowy historyka nie ogarnia. 😊 Wizualizacja opowiada jak powstało wzgórze wawelskie i jaskinia i… jak się w niej pojawił „nieproszony gość”. I znowu historycznie i legendarnie się robi bo ustami Wincentego Kadłubka opowieść o całożercy się niesie. Przecież w tej części wystawy można zobaczyć kopułowo zakryte wejścia do smoczej jamy! 😊 A na koniec Chromy i jego makieta smocza gada, który pomnik swój ma u stóp Wawelu, przy jamie w której onegdaj pomieszkiwał… 😊

Świetnie zrobiona wystawa, łączy edukację i efektami wizualnymi, opowiada o faktach, ubarwia legendą. No cudnie!

„Skarby epoki Piastów. Wystawa w 700. rocznicę koronacji Władysława Łokietka”. Łokietek (wbrew przydomkowi) – wielki był. Zakończył rozbicie, polityk zręczny, bunty tłumił, potrafił zrealizować to co wymyślił… Do tego jeszcze jako pierwszy koronę przywdział na skronie – na Wawelu! Od tego zacnego wydarzenia mija w 2020 roku równe 700 lat! Toż okazja pyszna, by w jednym miejscu zgromadzić to co po Piastach zostało, co historia i zły los w proch nie obróciło.

Koncepcja wystawy nie pokazuje jednak wszelakich zabytków piastowskich. Kuratorzy skupili uwagę wyłącznie na tym co błyszczy. Zatem złoto, klejnoty i metale wszelakie królują. Klejnoty i zabytki zarówno ze zbiorów Wawelskich jak i te rozproszone obecnie w wielu miejscach Najjaśniejszej. Generalnie cudeńka sztuki złotniczej od X do XIV wieku. Wystawienniczo – granaty i szarości wyciągają złoto, które arcytrudne jest do dobrego wyeksponowania (a ustaliliśmy już, że złota na wystawie – mrowie ). Całość dobrze się ogląda.

W ostatniej sali osobna wystawa „Madonna w płaszczu opiekuńczym i inne dzieła” – przy czym innych – już nie ma… Myślę, że większość osób zwiedzających nie zauważa, że właśnie do nowej przestrzeni wystawowej weszło. Konwencja piastowska została utrzymana (a właściwie to odwrotnie bo Madonna była wcześniej prezentowana) – zatem nie zauważa się, że to już zupełnie nowa narracja, zupełnie inna wystawa. Aktualnie, to właściwie pokaz jednego dzieła – XV-wiecznego obrazu Marii w opiekuńczym płaszczu. Zamysł by cyklicznie (tak sądzę, że cyklicznie…) pokazywać dzieła, które poddane gruntownej konserwacji, umknęły rzutem na taśmę, przed całkowitym zniszczeniem. Pomysł fajny – tyle, że przez pozostawienie samotnej Madonny, się zlało z Piastami – stąd i trudniej Madonnie, zasłużoną uwagę przekuć.

„Gdyby nie było Rzymu, tedy Kraków byłby Rzymem” – Jan Mukante miał rację… Ale czemby był Kraków bez wzgórza Wawelskiego!!! Zawieruchy losów i historii nie oszczędzały nas zbytnio. Nie ominęły też Wawelu. Na początku XX wieku siedziba monarchów Polski w żadnej mierze nie przypominała o dawnej świetności dziejów. W 1905 roku przystąpiono do prac – zaznaczyć należy – nie tylko konserwatorskich. Konieczny był pomysł na Wawel. Wiele do odbudowania… Tak na marginesie – i tak uważam, że koncepcja Wyspiańskiego była najlepsza!!! No ale mamy co mamy. A że mamy całkiem, całkiem rezydencję – to i miło.

I to jest pomysł na nową stałą wystawę na Wawelu „Wawel odzyskany”. Jak odzyskiwano, metr po metrze Wzgórze Wawelskie. Bardzo dobrze narracyjnie poprowadzona wystawa pokazuje swoisty zryw narodowy – by pomnikowi kultury narodowej Rzeczypospolitej przywrócić jego rangę, znaczenie ale nade wszystko świetność. Pojawiają się osoby, którym dzieło na sercu leżało i którym zawdzięczamy obecny wygląd Wzgórza. Pojawiają się archiwalne zdjęcia, makiety, plany, ułatwiające życie zwiedzającym – prezentacje . W tle sączy się muzyka. Dobre oświetlenie „wyciąga” szczegóły i prowadzi wzrok. Dobry pomysł. Dobra realizacja.

A gdyby zbroję uroczą ktoś miała wyjątkową ochotę zobaczyć, to do końca lutego 2021 – było można!! Młodzieńcza zbroja Zygmunta Augusta – bo o niej mowa stoi sobie w Sali Senatorskiej na Wawelu. Fajnie i zasadnie otulona dokoła wiszącymi tam arrasami…

Dostaliśmy ją właśnie z Węgier, gdzie na mocy wyroku sądu arbitrażowego z 1933 była zdeponowana i przekazana ze zbiorów wiedeńskich jako zbroja króla Węgier Ludwika II Jagiellończyka. Okazało się, że owszem zamówił ją król Węgier – ale Ferdynand I i to jako prezent dla zięcia – młodocianego wówczas ale już koronowanego Zygmunta Augusta. Taki prezent na zaręczyny z córką Ferdynanda. Stąd zresztą na zbroi monogram z liter obojga E i S (Elisabetha, Sigismundus).

A! Jeśli ktoś nie zdąży – to potem mam być jednym z eksponatów wystawy „Skarbiec Koronny i Zbrojownia”