Autor: Lucyna Miriam Rotter (Page 2 of 90)

Maroko – Rabat

Zupełnie niemało jest takich krajów, których stolice są wpisane w całości lub fragmentach na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Rabat marokański – też 😊 Nazwa miasta znaczy tyle co – twierdza zwycięstwa. I ma to uzasadnienie bo bywał bazą wypadową dla wojsk rzymskich i korsarzy berberyjskich i innych takich w międzyczasie…

Religijnie – głównie meczety. Najstarszy to „Stary meczet” w Kasba Udayów datowany na 1150 rok. Albo XVIII wieczny Wielki Meczet. Ładny jest i naprawdę duży! Są też nieliczne zachowane synagogi. Jedna z nich to Synagoga Rabbi Shalom Zaoui. Przez czerwono pomalowany dziedziniec wchodzi się mauretańskiej architektonicznie synagogi. No i chrześcijańskie kościoły. Głównie katolickie ale i ewangelickie.

Wspomniana już Kasba Udayów jest najstarszą częścią Rabatu. Fajnie teraz wygląda, cała na biało i niebiesko. A w ciągu murów pięknie zdobione bramy miejskie! Przy niektórych, dla uciechy turystów i splendoru miasta warty honorowe konnych. Inna atrakcja to Wieża Hassana. Meczet od tego minaretu nigdy nie został skończony ale sam minaret obecnie wieżą zwany stał się ważnym elementem na mapie turystycznej miasta. Po drugiej stronie tego niedokończonego meczetu (las kikutów kolumn teraz na placu) stoi mauzoleum króla Mahometa V. Punktem obowiązkowym dla grup turystycznych jest odwiedzanie (oglądane zwykle z perspektywy iluś tam metrów) budynków rządowych, parlamentu itd.

Czy Rabat mi się podoba? Nie wiem… Ładne miasto tak po prostu. Powłóczyć się, poszwendać – jest gdzie. Ładne zakamarki, czasem pięknie pachnące. Jeden taki pamiętam. Była tam piekarnia, taka tradycyjna bardzo. O jak tam pięknie tym chlebem pachniało!!!! I wszędzie jest są koty. Milion kotów w rabacie mieszka jak nic. Są wszędzie. No i te niebiesko białe budynki wymieszane z koronkowymi murami w ugrowym kolorze. W sumie chyba mi się Rabat podoba.

Tunezja – Tozeur „Eden Palm”

Nieopodal Tozeur jest Eden. Nie, nie 😊 Nie taki prawdziwy. „Eden Palm” to taka… Czy ja wiem co… Inicjatywa 😊 Mleńka wystawa i potem sklepik z lokalnymi produktami. A wszystko kręci się wokół daktyli i palm daktylowych. Bo prawdą jest, że to niewiarygodna roślina jest. Same owoce są jednymi z najbardziej pożywnych na świecie. Można na samych tylko daktylach przeżyć dość długo.  Można je wycisnąć i będzie „miód daktylowy”. Można chlebek daktylowy z nich zrobić albo zmieszać zmielone z jęczmieniem i upiec chleb pustyni. Z kwiatów robi się wino lub wódkę (moim zdaniem baaardzo słodkie i dość paskudne wino… Przynajmniej to które kiedyś próbowałam…  ). Można też z daktyli zrobić jaggery – taki cukier brązowy. To co wygląda na pień – może być może służyć jako budulec lub opał. Z liści plecie się maty i generalnie używa do wyplatania. Pestki zmielone to super pasza dla zwierzaków lub bezglutenowa mąka dla ludzi. Ale też jak się wyszlifuje to piękną biżuterię i inne rękodzieła ozdobne zrobić można. Podobno można palmę daktylową równo na sto sposobów!

Palma daktylowa jest ważna w judaizmie. Szczególną rolę odgrywa w Sukkot (Święto Namiotów). Święto upamiętniające wędrówkę Narodu Izraela przez pustynię  polega na tym, że przez siedem dni mieszka się poza domem, w zbudowanych namiotach. Namiot – czyli suka,  powinien być skonstruowany tak by ochraniać na przykład przed słońcem ale też by przez dach prześwitywało niebo. I tu do zrobienia „dachu” (schach) i ścian zresztą też – doskonale się nadają liście palmy daktylowej! W suce powinno się przebywać, jadać posiłki, sypiać. Często też praktykuje się zwyczaj by do namiotu zapraszać gości. I tu znowu daktyle – tyle, że menu. Do synagogi idzie się z arba minim czyli bukietem zrobionym z gałęzi palmy daktylowej – lulaw, gałązki wierzby – arawah i mirt – hadasim. Te trzy rośliny są ze sobą związane. W trakcie recytowania psalmów kołysze i potrząsa się nimi radośnie na cztery strony świata, w górę i w dół trzymając gałęzie w prawej ręce, bo w lewej trzyma się pachnący pięknie owoc etrogu. Potrząsanie wszystkimi czterema roślinami ma mieć odniesienie do szczodrości Ha.szem w trakcie żniw oraz wspomagać modlitwę o deszcz. Same rośliny mają swoją symbolikę. Lulaw daje owoce, sam jednak nie pachnie – to symbol Żyda, który studiuje Torę ale nie wypełnia nakazów; hadasim ładnie pachnie (to Żyd, który wypełnia nakazy ale nie studiuje Tory), arawah ani nie pachnie ani nie daje owoców (to ci, którzy nie wypełniają micwot i nie studiują); etrog pachnie i jest owocem – symbol przyjmowania i wypełniania nauki, a że etrog trudno jest zjeść i wymaga długiej i żmudnej obróbki by był smaczny, symbolizuje też cierpliwość w doskonaleniu się i nauce.

Palmy daktylowe są poza wszystkim też roślinami ozdobnymi – przy czym jak ciepło to anturaż robią na ulicach i w ogrodach i na dziko też. W Polsce to raczej w doniczkach i zaciszu domowym tylko. Są długowieczne. Mogą rodzić owoce nawet do stu lat.

A co na miejscu w „Eden Palm” można? Ano połazić pomiędzy drzewami i krzaczorami. Palmy daktylowe, granaty, figowce, bananowce i takie tam. Z miejsca na miejsce jeździ się „dorożkami”. To tu to tam jakiś pomnik jakiejś super ważnej osoby. Zobaczyć można jak gostek się na bosaka wspina w kilkanaście sekund chyba na palmę – taki heros 😉 A potem sklepik i kosmetyki, dżemy i generalnie wszystko co można z daktyli. O!

Hiszpania – Bilbao

Bilbao założone zostało w XIII wieki. Ale zabytków z trochę wcześniejszych znacznie czasów jest w mieście pod dostatkiem! Właściwie przez kolejne wieki było to ważne gospodarczo i przemysłowo miasto. Koncepcja, że jest też interesujące turystycznie pojawiła się dopiero w XIX wieku, a tak naprawdę to dopiero jak powstało Muzeum Guggenheima. Obecnie to głównie turystyka biznesowa, ale w mieście jest kilka ciekawych zakątów historycznie i artystycznie. Choć przyznać muszę, że ja mam zupełnie inne doświadczenie 😉 Decyzję o wyjeździe do Bilbao podjęłam jako to często mi się zdarza w ostatniej chwili. Biegusiem godzinę przed wylotem rezerwowałam jakikolwiek hotel… Dopiero po przyjeździe okazało się że hotel – fakt piętnaście minut od dworacy ale jest na granicy dwu „intersujących” dzielnic. W jednej pomieszkiwali i na ulicach spędzali wolny czas (a chyba sporo go mieli… 😉) przybysze z Afryki, a z drugiej strony dzielnicą zawładnęli goście z Azji… A pomiędzy dzielnicami hotel – a w hotelu ja mam zarezerwowany pokój… Uznałam, że „Bilbao by night” sobie daruję w takiej sytuacji 😊 😊 Po trzech dniach okazało się, że zostałam zaakceptowana jako gość hotelu przez obudowie społeczności. Jakoś tak spojrzenia pełne akceptacji czułam rzucane w moim kierunku, gdy szłam co rano z hotelu do knajpy jakiejś na śniadanko (bo hotel nie dysponował takim luksusem 😊 😊 )

Ale o mieście. Sporo tu budynków z każdego możliwego okresu w historii od gotyku zaczynając. I to właściwie w każdej z ośmiu bodaj dzielnic miasta. Casco Viejo to najstarsza część. Nazwa znaczy siedem ulic – bo tyle dokładnie było ich w starej części. Ale tu kolorowo! I to nie jest figura retoryczna. NAPRAWDĘ KOLOROWO! A ile kawiarenek, tawern i innych urokliwych miejsc do spędzania czasu… Albo Mercado de la Ribera zbudowany w 1929 roku. Niby plac targowy – ale przychodziłam tam nie po zakupy ale by poczuć „ducha miasta”. Z tych najnowszych projektów warto wspomnieć Azkuna Zentroa. To magazyn wina z początku XX wieku, który został w 2010 roku przebudowany (projekt Philippe Starck) i teraz jest ciekawą i na max zwariowaną przestrzenią dla organizowania wystaw, koncertów i innych takich. Albo Abando ze słynnymi wieżami Araty Isazakiego. To też miasto mostów. Jest ich siedemnaście i dodać należy, że niektóre wyglądają obłędnie. Na przykład La Salve albo Puente Colgante.

Historia przeplata się ze współczesnością. Można pozwiedzać… Albo można się po prostu powłóczyć, zerkając to tu to tam na bajecznie kolorowe fasady kamienic.

Spis treści „zakątków polskich”

SPIS TREŚCI

.

Województwo Dolnośląskie

Województwo Kujawsko-Pomorskie

Województwo Lubelskie

Województwo Lubuskie

Województwo Łódzkie 

Województwo Małopolskie 

Województwo Mazowieckie   

Województwo Opolskie 

Województwo Podkarpackie

Województwo Podlaskie

Województwo Pomorskie

Województwo Śląskie

Województwo Świętokrzyskie

Województwo Warmińsko – Mazurskie

Województwo Wielkopolskie

Województwo Zachodniopomorskie 

Łódzkie – Łódź, jedno miasto różnych narodów, Żydzi

Łódź to takie miasto, które od początku powstawała przy współudziale, alfabetycznie – Niemców, Polaków, Rosjan i Żydów. I mniejszych społeczności innych narodowości też. Taka „ziemia obiecana” (i nie przypadkiem używam tego określenia 😉 ) Ci którzy się tutaj osiedlali, mieli nadzieję na poprawę swojej sytuacji ekonomicznej, sukces, szczęście, awans społeczny…
Kiedyś spacerując po Łodzi zaczęłam wyłuskiwać z przestrzeni miasta ślady kolejnych grup narodowych (często też religijnych w podobnym podziale). Na przykład. W Łodzi przed wojną było jakieś 250 synagog. W większości małe prywatne. Kilka było pięknych, z rozmachem architektonicznym wniesionych. Na przykład Wielka Synagoga wzniesiona w XIX wieku z fundacji łódzkich fabrykantów, albo Litwaków, albo Alte Szil – główna synagoga gminy… Dzisiaj pozostały po niech co najwyżej tablice upamiętniające miejsce gdzie stały. W Łodzi są dwie synagogi. Jedna na Pomorskiej – czynna. Tam działa gmina. Druga na podwórku kamienicy przy ul. Rewolucji 1905. Trudno ją zobaczyć bo domofon w bramie… Mały budynek synagogi ogrodzony płotem z siatki. Chyba nie bardzo jest używana. Ale przynajmniej budynek się zachował! I tak sobie łażąc pomyślałam… Serio??? To wszystko (plus cmentarz żydowski) co zostało po całej społeczności, która do powstania i rozwoju miasta się przyczyniała??? Tylko tyle zostało????
Ale zaraz olśnienie przyszło! No przecież społeczność żydowska to nie tylko same synagogo! Pałac Izraela Poznańskiego to jeden z bardziej okazałych budynków w mieście. Teraz jest tam Muzeum Miasta Łodzi. Ale pałac wzniósł Izrael Poznański jako mieszkanie dla siebie i swojej rodziny. Że z rozmachem? A co? Nie wolno? 😊 Podobno gdy architekt zapytał zleceniodawcę, w jakim stylu ma wybudować pałac – Poznański odpowiedział: „We wszystkich! Stać mnie.” No i powstała – największa rezydencja fabryczna w Polsce! Hilary Majewski projekt rozpoczął a potem rozbudowali pałac Adolf Zeligzon i Franciszek Chełmiński. Tuż obok pałacu była fabryka Izraela Poznańskiego. Budynki się zachowały w dobrym stanie W 2006 roku budynki odrestaurowano i obecnie mieści się tu centrum handlowo rozrywkowe „Manufaktura”. Przyznam, że zupełnie fajnie zagospodarowano tę przestrzeń. Klimatyczne wrażenie robi zwłaszcza wieczorową porą.
A ul. Piotrkowska! Dwa piękne pomniki łodzian. Artur Rubinstein siedzi przy fortepianie, a Julian Tuwim przysiadł zamyślony na ławce. Pewnie obmyśla kolejny wiersz… A gdy do jednego z podwórek wejść – to zupełnie fajnie zachowana suka. Wiem, wiem 😊 Polskim czytelnikom umiarkowanie się to słowo z architekturą kojarzy 😊 Suka to namiot na święto Sukkot. Budowane są zwykle w wersji namiotu lub szałasu jedynie na święto, ale bywało też, że były takie całoroczne. To znaczy cały rok były formą balkonu lub jakiegoś wykuszu czy lekko zabudowanego tarasu który na sukę w Sukkot można było łatwo przerobić. Sporo też mieszkań, domów, kamienic i pałacyków, które budowane były i zamieszkiwane przez żydowskich mieszkańców miasta. No i cmentarz oraz Park Ocalałych – ale to na kolejną opowieść zostawię. A tym czasem dosiądę się do Tuwima. Może mi na ucho powie swój wiersz o Łodzi…
„Gdy kiedyś czołem dosięgnę gwiazd
I przyjdzie chwały mej era,
Gdy będzie o mnie kilkaset miast
Sprzeczać się, jak o Homera,

Gdy w Polsce będzie pomników mych
Więcej niż grzybów po deszczu,
I w każdym mieście zacznie się krzyk:
„Ja Ciebie wydałem, wieszczu!” –

Niechaj potomni przestaną snuć
Domysły „w sprawie Tuwima”,
Bo sam oświadczam: mój gród – to Łódź,
To moja kolebka rodzima!

Niech sobie Ganges, Sorrento, Krym
Pod niebo inni wynoszą,
A ja Łódź wolę! Jej brud i dym
Szczęściem mi są i rozkoszą!

Tu, jako tyci od ziemi brzdąc,
Zdzierałem portki i buty,
Tu belfer, na czym świat stoi klnąc,
Krzyczał: „Ty leniu zakuty!”

Tu usłyszałem burz pierwszych grom
I pierwsze muzy szelesty!
(Do dzisiaj stoi ten słynny dom:
Andrzeja, numer czterdziesty.)

Tu przez lat dziesięć, co drugi dzień,
Chodziłem smętnie do budy,
Gdzie jako łobuz, pijak i leń
Słynąłem, ziewając z nudy.

I tu mi serce na wieczność skradł
Ktoś cichy i modro-złocisty,
I tu przez siedem ogromnych lat
Pisałem wiersze i listy…”

VIII Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Akademicka – „Wielowymiarowe funkcjonowanie istot ludzkich w warunkach transformacji w kierunku ery sztucznej inteligencji (AI)” Londyn 2026

Z przyjemnością zapraszamy do udziału w VIII Międzynarodowej Konferencji, poświęconej interdyscyplinarnej refleksji nad funkcjonowaniem człowieka w jej poznawczych, percepcyjnych i edukacyjnych wymiarach w kontekście trwającej transformacji w kierunku ery sztucznej inteligencji (AI). Konferencja stanowi najnowszą odsłonę cyklu spotkań akademickich organizowanych przez Polish University Abroad w Londynie.

26th – 28th Czerwca 2026. Możliwość uczestniczenia online (linki do paneli – w programie).

Będę miała przyjemność też wygłosić na konferencji referat „Od igły do algorytmu – technologiczna rewolucja w modzie”.

pełne informacje i program tutaj 👉 PROGRAM KONFERENCJI

Turcja – Stambuł, religijnie

Religie Księgi: judaizm, chrześcijaństwo i islam. W Stambule są w komplecie.

Najstarszą religią jest judaizm. Społeczność żydowska mieszkała tu już w czasach Bizancjum. Wtedy w mieście działały trzy synagogi. Teraz w Stambule, to głównie judaizm w wersji sefardyjskiej. Największa grupa Żydów z Hiszpanii przeniosła się tu w XV wieku gdy w Hiszpanii wybuchły prześladowania. Wówczas sułtan Bajazyd II wysłał okręty na ratunek prześladowanym w Hiszpanii, Żydom i Muzułmanom. Przesiedlili się też do Stambułu Żydzi z Italii. W XIX a potem w XX wieku dołączyła niewielka grupa Żydów Aszkenazyjskich z różnych miejsc Europy oraz Romanioci i Żydzi syryjscy. Przesiedleńcy (od XV wieku począwszy) przenosili wraz z dobytkiem też wiedzę i doświadczenie. Przykładem drukarnie Gutemberga, rozwój medycyny, bankowości itd. Aktualnie w Stambule działa 26 synagog. Najważniejszą jest Synagoga Neve Shalom. Zbudowana w połowie XX wieku według projektu Elyo Ventury i Bernara Motola. Ale mnie się bardziej podoba XIX wieczna Synagoga Hemdat Israel. 🙂 Jasna, przestronna z gustownym wystrojem wnętrza. Jasna, przestronna z gustownym wystrojem wnętrza. Jedna z najstarszych zachowanych synagog to Ahrida w Stambule. Jej powstanie datowane jest na XV wiek. Jest też Synagoga aszkenazyjska zwana austriacką – bo Żydzi z Austrii ją ufundowali. Solidny, strzelisty w sumie, z ciemnego drewna Aron Ha-Kodesz… Ciemne, drewniane ławki poukładane karnie w rzędach… Nie ma wątpliwości, że to austriacka robota! 😉

Gdy Stambuł był jeszcze Konstantynopolem – narodził się tutaj wschodnia wersja chrześcijaństwa. Miasto przechodziło różne koleje ale Patiarchat Konstantynopola nieprzerwanie działa. Oprócz niego też kilka innych wersji chrześcijańskich Kościołów: Ormiański, Syryjski Ortodoksyjny, Bułgarski Prawosławny, Grecki Prawosławny, Katolicy Lewantyńczycy… Są też niewielkie grupy Włochówm, Niemców, Polaków i Bośniaków – praktykujących różne odłamy chrześcijaństwa. Jakie zabytki i miejsca kultu wymienić? Ponad 120 kościołów różnorakich działa… Na przykład bazylika św. Antoniego Padewskiego. Ale… Najbardziej z chrześcijaństwem kojarzy się meczet. 😉 Hagia Sophia czyli kościół Mądrości Bożej. Powstał z inicjatywy cesarza Bizancjum Justyniana I Wielkiego, choć pierwsza jej wersja zaczęta była już za Konstantyna. Świątynia była giiiigantyczna! I robiła prawdziwie wrażenie. Zwłaszcza „lewitująca” nad bryłą, gdy się spogląda stojąc we wnętrzu – kopuła. W środku w głowie się kręciło do połyskujących cała tęczą barw mozaik. Kościół przechodził różne koleje losu: zawalenie się kopuły, ikonoklazm, trzęsienia ziemi, krucjaty, zamianę na meczet, potem muzeum… W XV wieku ostatni raz odprawiona została tu liturgia. Aktualnie Hagia Sophia jest czynnym meczetem i równocześnie muzeum. Dla zwiedzających udostępnione są części na galeriach, gdzie podziwiać można zachowane fragmenty mozaiki. Niektóre z nich są przysłonięte tak by nie były widoczne z dołu – gdzie muzułmanie modlą się. Islam zabrania przedstawień figuralnych…

No właśnie, islam. Najwięcej w Stambule obecnie meczetów co zrozumiałe w sumie. Pierwszy powstał około XIV wieku a teraz jest ich ponad 2 tys.! Do jednych z piękniejszych należy Błękitny Meczet. Dlaczego błękitny – no widać! Zbudowany na samym początku XVII wieku za panowania Ahmeda I. Klasyczna osmańska architektura. A w środku tysiące płytek ceramiki iznickiej – i w związku z tym, środku i na zewnątrz niebieski. Okazały i z rozmachem. No i stoi naprzeciw Hagia Sophia, którą miał przyćmić…

Bizancjum, czyli Konstantynopol, czyli Carogród, czyli Stambuł… Miasto kalejdoskop. Zmieniały się nazwy jak w kalejdoskopie a za tym postępowały też zmiany religii… A może to jednak nie kalejdoskop? Może to mozaika? Przecież niezmiennie z synagog dochodzą śpiewy „Lecha Dodi, likrat kala”… w kościołach słychać organy lub chóry, a z minaretów nawołują muezini…

Kraków – Alchemia, koncert „Kim ty jesteś dla mnie” Janusz Radek i Adam Drzewiecki

„Kim ty jesteś dla mnie”… powietrzem, wodą, słońcem za dnia, księżycem nocami, zapachem jaśminu wiosną, orzeźwiającym szumem fal morskich latem, złotem liści jesienią, diamentami iskrzącego się śniegu zimą… Tak zwyczajnie – wszystkim…

I wiecie co? Na koncercie Janusza Radka i Adama Drzewieckiego – zdecydowanie to poczułam! Projekt Poświatowska/ Radek Och… Jak Poświatowska potrafiła pięknie pisać o miłości! A jak Radek pięknie potrafi o miłości śpiewać! Gdy jest taki team – projekt nie może się nie udać. Nowe aranżacje, czasem zaskakujące mocno. Muzyka, która otula, niesie, pieści każde słowo wiersza. Dla mnie – „Czekam kochanie” zabrzmiało cudnie. Nadal mi w głowie dźwięczy. A i komentarz Janusza Radka pomiędzy kolejnymi utworami, lekko przyciszonym, ciut erotycznie brzmiącym głosem, przyprawiony ciut ciut żartem i mrugnięciem oka. Koncert w krakowskiej „Alchemii” był pyszny!

Panowie – kawał dobrej roboty! Kawał doskonałej sztuki!

Radio Opole „Wszystko o literaturze”

Było o… znaczeniu fatałaszków w kulturze! (to w związku z „Z wieszaka historii”) 🙂 I było o… dziedzictwo chcianym i niechcianym (to w związku z „Dziedzictwem chcianym i niechcianym” napisanym z Piotr Legutko) 🙂 I było o… tym jak rozpoznać świętych w ikonografii (to w związku z „Jak czytać wizerunki świętych” napisanym z Józef Marecki) 🙂 I było o ubiorach mówiących (to w związku z „Co można opowiedzieć ubiorem” napisanym z Dariusz Pawelec ) Dodam, że wszystkie te publikacje wydało Wydawnictwo Avalon😍

A cudnie rozmowę poprowadził na antenie Radio Opole, red. Witold Sułek (Witek Łoś) w audycji „Wszystko o literaturze”

A gdyby ktoś chciał posłuchać to podaję link do 👉 podcastu

« Older posts Newer posts »