Dzień: 2024-08-21

Przysiadł sobie Arystoteles przed wiekami w Assos i patrzył w dal i myślał… I sporo mądrych rzeczy wymyślił! To zrobiłam tak samo. 😉 Przysiadłam na kamyczku patrzyłam w dal… Ale tak było gorąco, że mi się mózg mało nie zagotował więc dynamitu nie wymyśliłam. 😊 Swoją drogą w Assos chyba całkiem nieźle się jednak myślało bo nie tylko Arystoteles tu mieszkał, ale też z miastem związani byli stoicy np. Cleanthes i Zenon z Kicium a i też Łukasz i Paweł – apostołowie, głosili tu nauki. Zaś uczeń Platona – Hermiasz rządząc miastem do rozkwitu go przywiódł. Mając świadomość tego jak wielką moc ma myśl – zapraszał on filozofów i uczonych wszelakich by się w mieście osiedlali! Persowie napadli na miasto i go podbili. Ale po pewnym czasie wypędził ich Aleksander Wielki (którego nauczycielem był zbiegły z Assos przed Persami, Arystoteles… Ot figiel historii 😉 )

Miasto założyli koloniści z pobliskiego Lesbos. Do dzisiaj zachowały się fragmenty murów i gimnazjum i buleuterionu i agory. Część znalezionych w trakcie wykopalisk archeologicznych rzeźb – przeniesiono do muzeów (np. do Luwru). Na szczycie urwiska zbudowana została przez założycieli miasta świątynia Ateny. To jedyna chyba zachowana do dzisiaj świątynia dorycka w Azji Mniejszej. Kolumny dumnie stoją niezmiennie, pod koniec dnia rzucając długie cienie niczym wskazówki, w którym kierunku myśl ma płynąć… Przecież miasto filozofów to było… A jak człowiek w cieniu którejś z kolumn się skryje przed mocnym słońcem (nawet pod koniec dnia tam bardzo gorąco jest) i wzrokiem błądzić zacznie po morskiej toni i horyzoncie gdzie Lesbos i Pergamon, albo na górę Ida spojrzy patrząc w drugim kierunku… to się zadumać faktycznie można nad życiem i światem…

Był sobie… biskup 😊 A, że fajny z niego gość był – to i cały świat o nim pamięta do dzisiaj choć żył na przełomie III i IV wieku. Mikołaj miał na imię a mieszkał w Myrze (obecnie Demre w Turcji). Sporo legend o nim po świecie krąży. Jedne bliskie faktom historyczny, inne powstały z pobożności ludowej wiele wieków po śmierci Mikołaja… Są też takie historyjki, które są zupełnie bajkowe i z tym prawdziwym Mikołajem nie mają nic wspólnego – a wręcz złą robotę PR mu robią 😊 😊  

Chyba najbardziej znaną historią „mikołajową” jest ta o trzech ubogich dziewczętach, którym biskup podrzucił cichaczem po jednej złotej sztabce (kuli) by z takim posagiem mogły znaleźć dobrą partię do ożenku. Ale też jest inna o trzech dzieciach w cebrzyku! Nawet wiersze i pieśni o tym powstawały staropolskie (Jacek Kowalski jedną z nich pysznie wykonuje!!! ).  A skąd wzięły się wspomniane dzieci w cebrzyku? Symbol ten ma związek z dwoma podaniami. Pierwsze z nich mówi o tym jako to Mikołaj wstawił się za trzema młodzieńcami (młodymi marynarzami, majtkami inaczej), którzy niesłusznie oskarżeni o zdradę mieli być skazani na śmierć. W tekstach łacińskich nazywani są innocentes (niewinni) – a któż jest bardziej niewinny niż dziecko. Dlatego na obrazach i rzeźbach przedstawiani byli coraz młodziej i młodziej, no w konsekwencji się w dzieci przeobrazili… Ikonografia stała się jednak przyczyną powstania drugiej legendy bardziej barbarzyńskiej i okrutnej. Według niej pewien zły karczmarz poćwiartował i wrzucił do solanki trójkę dzieci. Mikołaj dowiedziawszy się o tym wydobył ciała zmarłych dzieci i przywrócił je do życia.

Jako biskup – Mikołaj uczestniczył w soborze w Nicei w 325 roku. Na soborze tym podjęta została między innymi uchwała potępiająca herezję Ariusza. Tyle prawda historyczna. Natomiast o wiele więcej pikantnych szczegółów podają legendarne zapisy. Przeczytać w niech można o tym, że Mikołaj na soborze z takim zacietrzewieniem broniła stanowiska Kościoła i prawd wiary, że w ferworze dyskusji przyłożył pięścią w twarz Ariuszowi. Czyn ten jakkolwiek spowodowany zacnymi pobudkami, doprowadził do pozbawienia Mikołaja urzędu, szat biskupich i w rezultacie uwięzienia. I w tym miejscu nastąpił jeden z licznych cudów w jakie obfitowało życie Mikołaja (a jeszcze bardziej późniejsze legendy z nim związane!). Świętemu Mikołajowi ukazał się Jezus oraz Maryja, którzy zwrócili mu szaty a tym samym urząd biskupi.

Po śmierci, mieszkańcy Myry pochowali ukochanego swego pasterza z honorami w kościele w Myrze. I tam odbierał on zasłużony kult przez długi czas. Bo i cenionym i popularnym świętym stał się i w Kościele Zachodnim i w Kościołach Wschodnich – więc rzesze pielgrzymów przybywały.

Kościół obecny wzniesiony został w 520 roku na miejscu wcześniejszego (w którym urzędował Mikołaj). Fantastycznymi freskami został przyozdobiony, z których sporo się zachowało do naszych czasów. Opowiadają one o życiu, działalności i cudach św. Mikołaja. Jest też sarkofag w którym po śmierci Mikołaj był pochowany (rozbity z boku, w trakcie kradzieży zwłok świętego w XI wieku, co zachowane zostało). Na podłogach – piękne opus sectile. To taka technika zdobnicza – coś pomiędzy mozaiką a puzzlami 😉

W XIX wieku, innym Mikołaj – car Rosji 😊, wyremontował kościół pięknie, ciut ciut dodając nowych szczegółów architektonicznych. Remont był potrzebny bo pobliska rzeka systematycznie podtapiała świątynię i doprowadziła w konsekwencji do lekkiej ruiny obiekt. W 2000-2006 kolejny remont i teraz jest to kompleks muzealny.

A gdzie dzisiaj można św. Mikołaja odwiedzić? Ano we Włoskim Bari jest pochowany w krypcie pod bazyliką. Ale to już zupełnie inna opowieść… 😊

W Izmirze (starożytnej Smyrnie) zamieszkałam na obrzeżach Karataş – dzielnicy żydowskiej. To jedna z dwu dzielnic, która uniknęły zniszczenia w wielkim pożarze miasta na początku XX wieku. Teraz już nie ma oficjalnych granic ale ma sporo zabytków. Mieszkała tutaj jedna z większych społeczności żydowskich na terenie Imperium Osmańskiego – nadal społeczność jest dość spora bo liczy mocno ponad tysiąc osób chyba. W Karataş zamieszkiwały głównie bogate rodziny i głównie sefardyjskie. Niewielkie grupy Romaniotów i Aszkenazyjskich Żydów najczęściej asymilowały się z przeważającą liczebnie społecznością sefardyjską. W dzielnicy (tej starej i tej młodszej ale też historycznej) było wiele synagog. Zachowało się jakieś chyba dziesięć, część z nich jest nadal czynna. Na przykład Bet Israel. Ma piękny wystrój, ciepła drewniana boazeria, misterna snycerka, obszerna galeria dla kobiet…. Jest z 1907 roku więc może nie jakoś mocno leciwa. Znacznie mniejsza (ale starsza bo z XIX w.) jest Rosz Ahar. Bardzo spektakularnie wygląda synagoga Bikur Holim z metryczką z początku XVIII wieku, ale po pożarze odbudowana w 1800. Najstarsza – to chyba Synagoga Szalom. Podobno jest jedyną, która nie ucierpiała w pożarze w 1841 roku. W dzielnicy jest też słynna winda (Asansör). W 1907 roku zafundował ją bankier Nesima Levi Bayraklıoğlu – i tak działa do dzisiaj, przy czym teraz chyba bardziej dla uciechy turystów, bo z góry piękny peeejzaż, nie tylko na dzielnicę żydowska ale daleko, daleko do miejsca gdzie morze i niebo w błękitnym uścisku pozostają.

Ale Izmir to nie tylko Karataş oczywiście. 😊 Świetnie zachowała się starożytna agora. Zbudowana przez Greków, odbudowana przez Marka Aureliusza, a odkopana w 1933 – i myk na listę UNESCO. Jest brama Faustyny, bazylika, cmentarz muzułmański i dom mistyka żydowskiego Sabbataja Cwi. I woda miło szemrze i błękitami i zielenią połyskuje w wiekowych ruinach… Sporo zabytków starożytnych jest jednak jeszcze pod ziemią. Zwłaszcza, że na tej ziemi już  stoją współczesne budynki… Nieopodal był na przykład teatr, w którym poniósł męczeństwo św. Polikarp. Pochowany został gdzieś u podnóża Kadifekale (zamku). Niewiele z niego zostało (tego zamku oczywiście 😉 ) – ale warto się wspiąć na wzgórze, choćby dla widoków, przyjemnego wiatru i zapachu jakichś iglaków, które tam stadem rosną.

Izmir ma też fajny port i generalnie fajną linię brzegową – taką do połażenia i popływania też. Kursują „tramwaje wodne” – bo to najkrótsza trasa z punktu „A” do punktu „B”. Na placu Konach – nieopodal jednego z „przystanków”, wieża zegarowa i niewielki meczet i budynek muzeum. A całość urokliwie i baaaardzo kolorowo wygląda nocą. Przy innym „przystanku” – strzelisty pomnik „Atatürka, jego matki i praw kobiet”. W sumie portretów, pomników i innych takich Atatürka w Izmirze i całej Turcji – miliony. Ale w Izmierze jest jeden wyjątkowy! Jednoosobowa wersja Mount Rushmore! A co! 😊

Pasterz Endymion pasał stado owiec. Któregoś dnia zobaczył boginię Selenę (tę od księżyca). Zakochali się w sobie do nieprzytomności! Spędzali ze sobą czas, patrzyli sobie w oczy i takie tam 😉 Endymion zapomniał o stadzie, owiec nie wydoił… Ale ich mleko wylewające się spowodowało że powstały mlecznobiałe tarasy Pamukkale, które w blasku księżyca lśnią iście romantycznie opowiadając o miłości zakochanych…

 Od starożytności słynęła Pamukkale! Bo i widok to zadziwiający… Jęzory białego wapienia wypłukiwane mineralnymi wodami (17 różnych źródeł), trawertynowe zbocze wywala bezczelnie. 😊 A turyści tym gestem mało grzecznym zachwyceni!  

W języku turecki Pamukkale znaczy tyle co bawełniany zamek. Może faktycznie trochę do warowni to zbocze podobne…

Miejsce powiązane mocno z Hieropolis pobliskim. Tam słynne uzdrowisko było i baseny termalne a te same złoża wód wytworzyły śnieżnobiałe (i zielonkawe czasem „kałużach” u podstawy) twory. Właściwie to kusi bezsprzecznie by się w wodzie zanurzyć albo choć pobrodzić. I nie dziwimy się! Ślisko że można tyłkiem wpaść do wody – ale podobno ta woda ma właściwości nie tylko lecznicze ale i upiększające… Więc w sumie poślizgnięcie się wskazaną i oczekiwaną atrakcją jest. Trzeba tylko wybrać czy padać na tyłek czy na twarz… 😊 😊  Większość naturalnych basenów eliminuje jednak takie zapędy – bo zakaz. Ale w jednym lub dwu wejść do wody można. W sumie kawałeczek dalej piękne (naprawdę piękne!) baseny Kleopatry z tą sama wodą.

W sumie to bardzo bajkowe i romantyczne miejsce i wcale się nie dziwię, że co kawałek widziałam fot sesje młodych par. Biel sukien panien młody pięknie współgrała z bielą zbocza Pamukkale. Taki prawie biały tren ozdobiony biżuterią kwitnących krzewów dokoła natura dała jako anturaż do sesji…