do początku   |   mapa serwisu   |   kontakt  

Czytelnia » do poczytania
Eschatologicznie o kwiatach

L. Rotter, Symbolika kwiatów i ziół, [w:] Symbolika roślin. Heraldyka i symbolika chrześcijańska, red. J. Marecki, L. Rotter, Kraków 2007, s. 143–154.

 

[...] Nieśmiertelność

W kulturze celtyckiej jemioła była najczęściej symbolem płodności i ponownych narodzin. W wielu kulturach uważano, że jemioła wyrastająca w miejscu w którym w drzewo uderza piorun, posiada wieczną duszę. Symbolikę taką zawdzięczała temu, że będąc rośliną wieczniezieloną kwitła i owocowała w okresie najmniej sprzyjających temu chłodów. Jemioła ponadto rośnie bez korzeni, a żywotność zachowuje nawet wówczas gdy drzewo na którym pasożytuje obumiera[1].

W starożytności stokrotka była głównie symbolem solarnym, w wiekach średnich - symbolem miłości ziemskiej lub niebieskiej. W czasach nowożytnych częściej występowała jako znak pokory ze względu na niewielkie, niepozorne rozmiary, kwitnięcie od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Być może do takiej interpretacji przyczyniło się także to, że stokrotka jest jednym z najpopularniejszych kwiatów, rośnie niemal wszędzie i nawet narażona na zdeptanie czy zerwanie odrasta i na powrót kwitnie[2].

Mało znanym symbolem nieśmiertelności jest rozmaryn, kojarzący się bardziej z miłością małżeńską. Grecy używali rozmarynu (właściwie jego aromatu) jako leku na pamięć. W kulturze chrześcijańskiej kwiat ten ze względu na błękitny kolor kwiatów stał się atrybutem Maryi. Rozmaryn w nawiązaniu do tradycji greckich sadzono także na grobach jako symbol pamięci o zmarłych. Z czasem zwyczaj ten spowodował, iż rozmaryn stał się symbolem życia wiecznego[3]. [...]

 

Przemijanie i rozpacz

Pochodzący z Persji tulipan w kulturze chrześcijańskiej posiada dość monolityczne znaczenie. Kwiat ten, który bez słońca natychmiast obumiera stał się symbolem przemijalności bytu ziemskiego. Z tego powodu tulipany były częstym motywem w barokowych kompozycjach typu vanitas, ukazujących znikomość życia ludzkiego[4].

Innym symbolem odnoszącym się do ulotności życia był piołun. Na kartach Starego Testamentu spotkać go można kilka razy, zawsze jednak będzie miał pejoratywne znacznie[5]. W kulturze chrześcijańskiej kojarzony był także negatywnymi emocjami i stanami: grzechem, goryczą, rozpaczą a nawet „śmiercią duszy” czyli potępieniem. Ze względu na właściwości konserwujące skrapiano nim jednak ciała zmarłych, by w ten sposób zabezpieczyć je przed rozkładem[6].

 

Cierpienie i śmierć

Czarny bez już w starożytnym Rzymie uważany był za kwiat z krainy zmarłych. W wielu kulturach zachował się zwyczaj, według którego stolarz brał miarę na trumnę za pomocą pręta wykonanego z gałęzi bzu. Według legend krzyż Jezusa wykonany został z drewna tej rośliny. Inne przekazy wspominają, że na tym właśnie krzewie powiesił się Judasz. W wielu kultura istniało przekonanie, że wyrwanie lub ścięcie bzu może uwolnić demony i nieszczęścia[7].

W starożytnej Grecji mak był atrybutem Morfeusza boga snu, który był bratem bliźniaczym boga śmierci Tanatosa. Usypiające właściwości maku były powszechnie znane i wykorzystywane w praktyce. Do niedawna podawano dzieciom do ssania mak zawinięty w pieluszkę czy szmatkę (sosulkę), co dawało efekt uspokojenia. Kwitnące maki były także symbolem śmierci, ale śmierci Chrystusa na krzyżu. Znaczenie takie zyskały dzięki czerwonej barwie a także dzięki krzyżowi wpisanemu we wnętrzu kwiatostanu. W wierzeniach ludowych zachował się zwyczaj sypania do trumny maku by dusza zajęta zbieraniem ziaren nie miała czasu straszyć żyjących[8].

Konwalia to roślina posiadająca właściwości lecznicze. Między innymi wzmacnia mięsień serca – stąd zapewne ukazywana jest w scenach ukrzyżowania, zwłaszcza w momencie przebicia boku Chrystusa. Jako roślina majowa ma swoje odniesienie także do Maryi. Jest jednak nie tylko symbolem czystości i niewinności. Może także oznaczać cierpienie. Według jednej z legend konwalia powstała tam gdzie spadłą łza Maryi płaczącej w czasie męki Chrystusa[9] [...]

 

[1] J. Tresidder, Symbole i ich znaczenie, Warszawa 2001, s. 83; Tenże, Słownik symboli, Warszawa 2001, s. 74 – 75; H. Biedermann, Leksykon symboli…, s. 129, J. E. Cirlot, Słownik symboli, Kraków 2006, s. 170.

[2] W. Hoffsümmer, Leksykon dawnych…, s. 90.

[3] J. Tresidder, Słownik symboli…, s. 181.

[4] L. Impelluso, Natura i jej symbole…, s. 83.

[5] Por Prz 5, 3 – 4; Jr 9, 15; Am 6, 13 itd.

[6] S. Kobielus, Florarium christianum…, s. 174–176.

[7] P. Kowalski, Leksykon. Znaki świata. Omen, przesąd, znaczenie, Wrocław 1998, s. 26–27; H. Biegeleisen, U kolebki, przy ołtarzu, nad mogiłą, Lwów 1929, s. 459–470.

[8] J. Tresidder, Słownik symboli…, s. 121; W. Kopalinski, Słownik symboli…, s. 215–216.

[9] M. Polakowska, Leśne rośliny lecznicze, Warszawa 1982, s. 129–130; M. I. Macioti, Mity i magie ziół…, s. 97–99.

 

 
© 2017 lucynarotter.com.pl | Tworzenie stron internetowych