Autor: Lucyna Maria Rotter (Page 13 of 86)

W Azerbejdżanie jest 1/3 wszystkich wulkanów błotnych świata! Tak fajnie mają. Fajnie – bo to i ciekawe zjawisko, i błotko lecznicze i regeneracyjne dla organizmu ludzkiego (jeśli się je dozuje a nie do błota przypadkiem i na wieki wpadnie…) i atrakcja turystyczna jak malowanie! Par excellence „malowanie”, bo krajobraz trochę jak księżycowy, trochę jak z jakiegoś filmu fantasy… Przy wulkanie Qılınc, mnie się kadry z „Seksmisji” zwizualizowały 😊 Myślę, że scenograf tutaj mógł spokojnie sfotografować peeejzaż i do kopuły – atrapy, na plan filmu przenieść 😊 😊 A tak w ogóle to chyba moje skojarzenia fantasy są słusznemu skoro wulkany błotne Azerbejdżanu mają taką samą strukturę jak analogiczne twory na Marsie…

Ale o samych wulkanach. Słowo wulkan kojarzy mi się z górą. Te błotne – to w większości raczej wypryski lub kałuże, które bulgocą i wypluwają błotko. Czasem oprócz błotka też ropę. Są oczywiście też takie wulkany pełną gębą jak Wulkan Gotur Dag, który ma 150 m albo Wulkan Ayranteken plujący też ogniem żywym. Istnieje również odmiana podwodnych wulkanów błotnych, których jest około 140 w Morzu Kaspijskim. Te na powierzchni odcinają się kolorystycznie od ugrowego otoczenia, a ich kolor zależny od tego co im się ulewa. Pierwsze zapiski o atrakcji jaką są błotne wulkany mamy z IX wieku, z prac podróżnika, geografa i historyka w jednym – Abu al-Hasana Ali ibn al-Husajna al-Masudiego. Potem pojawiają się systematycznie w dokumentach z różnych epok. Od XIX wieku zaczęto się niemi zajmować programowo i naukowo.

Kilka lat temu został otwarty Palçıq Vulkanları Turizm Kompleksinin. Komfortowo turysta może zobaczyć osiem wzniesień wulkanicznych ale i zażyć kąpieli błotnych i zwiedzić niewielką ekspozycje szkieletów zwierzęcych i zwierząt spreparowanych. Tu akurat nie bardzo rozumiem związek bo część tych zwierzaków nigdy na tych terenach nie występowała. Mówiąc „na tych terenach” mam nie na myśli nie tylko Azerbejdżan ale i Eurazję.. Ale ekspozycyjnie wystawa bardzo ok. W innym budynku – minerały. Może niezbyt obfite ilością ale zupełnie dobrze pokazane. A! I błoto w gustownej butelce można kupić „na zaś” dla zadania sobie urody 😉

Gabala albo jak kto woli Kabalaka – w każdym razie archeologiczna poważna miejscówka w Azerbejdżanie. To ruiny warowni, która od IV wieku pne ważnym ośrodkiem była, a i prawdopodobnie – stolicą Albanii Kaukaskiej. Rzymianie, Persowie, Gruzini też próbowali raz za razem tu rezydować – z różnym skutkiem.

Zwiedzanie tego stanowiska archeologicznego jest poważnym wyzwaniem. Albo wycieczka na cały dzień albo wspomóc się można samochodowym przemieszczaniem od jednego punktur do drugiego – a jest ich kilka. Salbir (III wieku p.n.e. do XII wieku p.n.e.), w tym miejscu odkryto sporo artefaktów świadczących o wadze miejsca na jedwabnym szlaku handlowym. Gala – to część średniowiecznego zamku. Zachowały się fragmenty murów warowni. Jeśli tak imponująco i mocarnie wyglądają resztki to jak musiał wyglądać cały mur!! Rzymski amfiteatr też jest – z I wieku. Część stanowisk, jest zadaszonych, zabezpieczonych (na przykład wspomniany Salbir). Widać kolejne warstwy archeologiczne. Trochę piwnic, jakieś naczynia, kości… Do kompleksu należy też Centrum archeologiczne, gdzie niewielka wystawa. Przede wszystkim prowadzone tam są wykłady, spotkania, też prace konserwatorskie i badania archeologiczne i historyczne. A same wykopaliska… pięknie otulone naturą w kolorach… hmmm… ciepłych ale nie takich bajkowych. Szłam  spory kawałek drogą wśród pól przyschniętych mocno o tej porze roku. Jakiś las dalej i chyba też jakaś rzeka lub wspomnienie po niej… Słońce mocno grzało. Może te kolory sepii i ugru zamiast szumiącej zielenią trawy, może cisza wokół (bo tłumów turystów nie było żadnych), może kolory tak jakoś zaskakująco dobrane do błękitu nieba. Nie wiem… ale czułam się jakbym zaraz miała znaleźć jakiś portal, bramę do innego wymiaru. A potem nagle zobaczyłam gigantyczne dwa fragmenty bramy murów miejskich Kabalaka…

PS

A gdy łaziłam po ruinach – pod nogi mi wlazły kwiatki w kolorze mojej sukienki 😉 Ha! 

Niewiarygodne to miejsce ten Park Narodowy Qobustan! Najpierw muzeum – takie sobie w sumie… Jakieś makiety, trochę grafik, rysunków, nawet kilka artefaktów jest. Ale potrzebne dla zrozumienia co się za chwilę w realu zobaczy! A realu – trasa biegnie tak od skały do skały, od groty do groty a w tam – około 6 tys. prehistorycznych, wyrytych na skalnych ścianach petroglifów! Ludzie przy swoich zajęciach, czasem ustawieni w jakimś dziwnym tanecznych szeregu, czasem w jakichś na poły magicznych sytuacjach… Zwierzęta przeróżne, byki, osły… czasem się na nie poluje, czasem luzem łażą… Najstarsze datowane są chyba na kilkadziesiąt tysięcy lat pne! Oprócz samych petroglifów znaleziono tu miejsca pochówku ale też zwyczajnie zamieszkałe groty. Oczywiście te dzieła narastały przez kolejne setki i tysiące lat! Nie tworzył je jeden prehistoryczny artysta 😉 Widać po zmieniającej się formie, tematyce i takich tam. Ale niezaprzeczalnie pokazują jakie dwie kultury bliskie człowiekowi były od najdawniejszych czasów. Jakie dwie kultury są kwintesencją człowieczeństwa. To kultura artystyczna i religijna. Magiczno-kultowej funkcji wyobrażeń nie jest potrzebny artyzm – a jednak jest. Artyzmowi nie są potrzebna odniesienia religijne – a jednak są. Czyli w sumie kusi by zmodyfikować stare rzymskie „chleba i igrzysk” na „kultury artystycznej i religijnej”! A propos „stare rzymskie”. Jest też ślad późniejszy: IMP DOMITIANO CEZAR ŚREDNI GERMAŃSKI, LVCIVS IVLIVS MAXIMVS CENTVRIO LEG XII FVL To odnaleziona w miejscu najdalej wysuniętym na wschód inskrypcja rzymska.

A! Muzyczny akcent 😉 Nieopodal wejścia do rezerwatu jest śpiewający głaz. Uderza się w mniejsze a ten wielki zaczyna wydawać dźwięki 😊

Suraxanı znaczy tyle co „kopalnia bogów”. Czasem też kojarzone jest z nazwą Ātashgah czyli „ciepły dom”. I w sumie słusznie! Bo po pierwsze sporo tam szybów naftowych, która jak wiadomo od czasu do czasu płoną… Ale co ważniejsze (dla mnie😉) jest też w tym azerbejdżańskim mieście, świątynia ognia. Świątynia… I przydałoby się dookreślić jakiej religii ale właściwie to słusznym jest skupić się na samym kulcie ognia bo świątynia związana jest zarówno z zaratusztrianizmem jak i hinduizmem oraz Sikhami. Ātash znaczy ogień – faktycznie cały czas płonie na dziedzińcu w samym środku zamkowego kompleksu świątynnego. Dziedziniec, na środku ogień na ołtarzu (pierwotnie płonął w sposób naturalny dzięki złożom ropy i gazu, teraz jest podtrzymywany sztucznie) a dookoła cele dla mnichów. Tak pomyślany kompleks wzniesiony został w XVII wieku i i z przebudowami, trwał do XIX w sposób czynny i aktywny religijnie.

Pierwotnie miejsce to służyło zaratusztrianom. (choć konkuruje o palmę pierwszeństwa z hinduizmem). Zaratusztrianie czczą Atar – święty ogień, a pod jego postacią boga Ahura Mazda. W Hinduizmie, kult ognia należy wiązać z bogiem Agni. Co było pierwsze w Ātashgah? Podpowiedzą do rozwiązania zagadki mógłby być zachowany motyw trójzębu, który mocno się kojarzy z hinduizmem. Ale można go też interpretować jako zaratustriański znak: „dobrych myśli, dobrych słów i dobrych uczynków”. Z Sikhami w sumie najmniejszy problem bo ze względu na powstanie samej religii i ślady w Ātashgah – na pewno nie byli pierwszymi, którzy sprawowali tu kult. Może najbardziej zgodna będzie relacja jezuity Jacques Villotte, który napisała, że Ateshgah był czczony przez hindusów, sikhów i zaratusztrian. I już!

Na murach świątyni można znaleźć siedemnaście interesujących inskrypcji. Analiza testów (hinduskich, sikhijskie i perskich – czasem pisanych z błędami, co ciekawe) wskazuje na praktykowany kult ale i pozwoliły datować wzniesienie obecnego kompleksu na XVII wiek na miejscu znaaaaacznie wcześniejszego kultu.

Teraz, to muzeum. Czy historię miejsca się w nim czuje? Trochę tak. Ale raczej na samym dziedzińcu. Pusty, tylko na środku płomienie rywalizujące ciepłem i blaskiem ze słońcem… W kolejnych celach gabloty, makiety i prezentacje, ale częściej  naturalnej wielkości manekiny udające mnichów wszystkich związanych z miejscem religii. Jeden medytuje, innych pracuje, ot taki dzień za dniem… Ale… czasem Ātashgah ożywa, gdy pielgrzymi przyjeżdżają by niezmiennie jak przed wiekami, sprawować w tym ważnym religijnie i historycznie miejscu kultu…